Graduada em Farm´´acia pela UFSC, Graduada em Educação Física pela UDESC, Mestre em Assistência Farmacêutica pela UFSC . Coordenadora do Conselho Consultivo do CABSIN, Membro do grupo gestor do Projeto Amanhecer da UFSC, Membro do Núcleo Executivo da Rede PICS Brasil, Membro da CIPPSPICS do CNS, Consultora da Farmácia Viva do Município de Santa Rosa de LIma SC
Pesquisador no grupo de pesquisa Pesquisa em Medicinas Tradicionais, Complementares e Integrativas aplicadas à Saúde Pública, do(a) Consorcio Acadêmico Brasileiro de Saúde Integrativa pela CABSIn. Coordenadora do primeiro Mapa de Evidências da Efetividade Clínica da Aromaterapia (OPAS/BIREME/CABSIn). Pós-doutora em Ciências Farmacêuticas (PPGCF/UFRGS). Possui graduação como Bacharel em Química (UFRGS), Especialização em Toxicologia (SSP/RS), Especialização em Óleos Essenciais (PUCRS), Mestrado em Engenharia Metalúrgica-Ciências dos Materiais (PPGEMM/UFRGS), Doutorado em Ciências Farmacêuticas. Certificação CertAroma pela ABRAROMA. Tem experiência na área de química, com ênfase em química analítica, atuando principalmente nos seguintes temas: toxicologia química (drogas de abuso, agrotóxicos e venenos), controle de qualidade, óleos essenciais, farmacologia e formulações na área da saúde com óleos essenciais e aromáticos. Dizer pessoal: "O bacharelado iluminou o caminho, o mestrado ensinou como caminhar através da metodologia científica, a toxicologia mostrou o perigo e os cuidados necessários, entretanto a especialização, o doutorado e o pós-doutorado na área dos óleos essenciais evidenciaram a beleza, a harmonia e o potencial terapêutico da química."
A Artemisia absinthium L., conhecida como losna ou absinto (wormwood), é uma planta euroasiática adaptada no Brasil, historicamente utilizada em tratados dos séculos XVII e XX para afecções uterinas, azia, atonia digestiva e afecções da bexiga. Estudos pré-clínicos confirmaram seu uso uterotônico, pois o extrato aquoso exerce potente efeito contrátil em útero isolado de ratas, similar à ocitocina, o que justifica o risco abortivo. A losna também é eficaz em modelos de Síndrome dos Ovários Policísticos (SOP), exibindo efeitos reguladores hormonais e antioxidantes. Para a atonia digestiva, a planta demonstrou forte efeito gastroprotetor, aumentando a mucina e reduzindo lesões gástricas devido à sua ação antioxidante. Para as afecções da bexiga, destaca-se a atividade nefroprotetora, comprovada pela redução de biomarcadores de dano renal (ureia e creatinina) em ratos. Em oncologia, o terpenoide α,β-tujona e flavonoides (Astragalina, Cinarosídeo) apresentaram atividade antineoplásica contra coriocarcinoma e cancro cervical e endometrial. A tujona é neurotóxica e pode causar convulsões em altas doses, sendo regulada pela EMA e EFSA, mas extratos padronizados mostram baixa toxicidade intrínseca em tecidos hepáticos e cerebrais. A losna está incluída na Farmacopeia Brasileira e na RENISUS.
Referências
Silva RD. Farmacopéia dos Estados Unidos do Brasil: código farmacêutico nacional. 1ª ed. São Paulo: Companhia Editora Nacional; 1929.
Missouri Botanical Garden. Tropicos: Artemisia absinthium L. [Internet]. St. Louis: Missouri Botanical Garden; [cited 2025 Oct 9]. Available from: [https://www.tropicos.org/name/2744027].
Brotero FA. Flora lusitanica, seu, Plantarum, quae in Lusitania vel sponte crescunt, vel frequentius coluntur, ex florum praesertim sexubus systematice distributarum, synopsis. Olissipone: Ex Typographia Regia; 1804. Available from: [https://doi.org/10.5962/bhl.title.45110].
Missouri Botanical Garden. Foto de Artemisia absinthium [Internet]. St. Louis: Missouri Botanical Garden; [cited 2025 Oct 10]. Available from: [https://www.tropicos.org/image/100107796].
Missouri Botanical Garden. Foto de Artemisia absinthium [Internet]. St. Louis: Missouri Botanical Garden; [cited 2025 Oct 10]. Available from: [https://www.tropicos.org/image/100829413].
Flora e Funga do Brasil. Artemisia vulgaris L. [Internet]. Rio de Janeiro: Instituto de Pesquisas Jardim Botânico do Rio de Janeiro; [cited 2025 Oct 9]. Available from: [https://reflora.jbrj.gov.br/reflora/listaBrasil/].
Wubuli A, Abdulla R, Zhao J, Wu T, Aisa HA. Exploring anti-inflammatory and antioxidant-related quality markers of Artemisia absinthium L. based on spectrum–effect relationship. Phytochem Anal. 2024; 35(5): 1152–73. Available from: [https://doi.org/10.1002/pca.3350].
Bora KS, Sharma A. Neuroprotective effect of Artemisia absinthium L. on focal ischemia and reperfusion-induced cerebral injury. J Ethnopharmacol. 2010; 129(3): 403–9. Available from: [https://doi.org/10.1016/j.jep.2010.04.030].
Sultan MH, Zuwaiel AA, Moni SS, Alshahrani S, Alqahtani SS, Madkhali O, et al. Bioactive principles and potentiality of hot methanolic extract of the leaves from Artemisia absinthium L. “in vitro” cytotoxicity against human MCF-7 breast cancer cells, antibacterial study and wound healing activity. Curr Pharm Biotechnol. 2020; 21(15): 1711–21. Available from: [https://doi.org/10.2174/1389201021666200928150519].
Boeing T, Souza J, Silva RDCV, Mariano LNB, Silva LM, Gerhardt GM, et al. Gastroprotective effect of Artemisia absinthium L.: A medicinal plant used in the treatment of digestive disorders. J Ethnopharmacol. 2023; 312: 116488. Available from: [https://doi.org/10.1016/j.jep.2023.116488].
Lans C, Turner N, Khan T, Brauer G. Ethnoveterinary medicines used to treat endoparasites and stomach problems in pigs and pets in British Columbia, Canada. Vet Parasitol. 2007; 148: 325–40. Available from: [https://doi.org/10.1016/j.vetpar.2007.06.014].
Băieş MH, Cotuţiu VD, Spînu M, Mathe A, Cozma-Petruț A, Bolboacǎ SD, et al. In vivo assessment of the antiparasitic effects of Allium sativum L. and Artemisia absinthium L. against gastrointestinal parasites in swine from low-input farms. BMC Vet Res. 2024; 20(1): 1–14. Available from: [https://doi.org/10.1186/s12917-024-03983-3].
Amat N, Upur H, Blažeković B. In vivo hepatoprotective activity of the aqueous extract of Artemisia absinthium L. against chemically and immunologically induced liver injuries in mice. J Ethnopharmacol. 2010; 131(2): 478–84. Available from: [https://doi.org/10.1016/j.jep.2010.07.023].
Azeguli H, Xia L, Wei X, Li J. Effects of Artemisia absinthium L. extracts on the maturation and function of dendritic cells. Chin J Microbiol Immunol (China). 2018; 38(9): 673–82. [https://doi.org/10.3760/cma.j.issn.0254-5101.2018.09.005].
Bhat MM, Ansari AP, Ahmad A, Qayoom I, Reshi BM. Antipyretic activity of the hydro-alcoholic extract of Artemisia absinthium L. as a standalone and as an adjuvant with barley water against yeast-induced pyrexia in albino Wistar rats. J Complement Integr Med. 2024; 21(1): 46–52. Available from: [https://doi.org/10.1515/jcim-2023-0307].
Fátima N, Siddiqui MA, Riyazuddin M, Shahid A. Efficacy of Sharbat-e-Afsanteen (Artemisia absinthium L.) on altered liver enzymes among alcoholics – a randomized single-blind controlled clinical trial. J Herbal Med. 2023; 37: e100623. Available from: [https://doi.org/10.1016/j.hermed.2023.100623].
Rahimi M, Marefati N, Beheshti F, Ahmadabady S, Rakhshandeh H, Hosseini M. The effects of Artemisia absinthium L. on scopolamine-induced learning and memory impairment and brain tissue oxidative damage in adult rats. Avicenna J Phytomed. 2023; 13(1): 70–84. [https://doi.org/10.22038/AJP.2022.62851.2991].
Hamdi H, Shirbeigi L, Rahimzadeh M, Firooz A, Amin G, Mousavizadeh K, et al. Evaluation of the effect of Artemisia absinthium L. eye-cream on infra-orbital dark circle: a randomized, double-blind, placebo-controlled clinical trial. Galen Med J. 2023; 12. Available from: [https://doi.org/10.31661/gmj.v12i0.2413].
Beltrán-Rodríguez L, García-Madrid I, Saynes-Vásquez A. Apropiación cultural de una planta europea en la herbolaria tradicional mexicana: el caso del ajenjo (Artemisia absinthium L., Asteraceae). Etnobiología. 2017; 15(2): 46–67. [file:///C:/Users/carol/Downloads/Dialnet-ApropiacionCulturalDeUnaPlantaEuropeaEnLaHerbolari-6088560%20(1).pdf].
Szopa A, Pajor J, Klin P, Rzepiela A, Elansary HO, Al-Mana FA, et al. Artemisia absinthium L.—Importance in the history of medicine, the latest advances in phytochemistry and therapeutical, cosmetological and culinary uses. Plants. 2020; 9(9): 1063. Available from: [https://doi.org/10.3390/plants9091063].
European Medicines Agency. Committee on Herbal Medicinal Products (HMPC). European Union herbal monograph on Artemisia absinthium L., herba. London: EMA; 2020 Mar 4. Report No.: EMA/HMPC/751490/2016 Corr.
Fragoso TP. Análise do uso medicinal do gênero Artemisia no Brasil com base em fatores tradicionais, científicos, políticos e patentários para subsidiar o Programa Nacional de Plantas Medicinais e Fitoterápicos. Monografia. Rio de Janeiro. 2014. [Pós-graduação em Gestão da Inovação em Fitomedicamentos] - Instituto de Tecnologia em Fármacos / Farmanguinhos, Fiocruz. Rio de Janeiro. 2014. Disponível em: [https://arca.fiocruz.br/items/7ade2b43-c451-4e2a-afd3-bb93ab63016b].
Silva JS. Saber tradicional e etnobotânico da comunidade quilombola do Cedro no Sudoeste de Goiás. Extensão Rural. 2019; 26(2): 17–36. Disponível em: [https://doi.org/10.5902/2318179634928].
Padosch SA, Lachenmeier DW, Kröner LU. Absinthism: a fictitious 19th century syndrome with present impact. Subst Abus Treat Prev Policy. 2006; 1: 14. Available from: [https://doi.org/10.1186/1747-597X-1-14].
Boudjelal A, Smeriglio A, Ginestra G, Denaro M, Trombetta D. Phytochemical profile, safety assessment and wound healing activity of Artemisia absinthium L. Plants (Basel). 2020; 9(12): 1744. Available from: [https://doi.org/10.3390/plants9121744].
Osorio-Prudencio R, Palacios-Vivanco D, Paulet-Mendoza R, Robles-Mamani P, Flores-Cortez D, Moquillaza-Alcántara V. Efeito contrátil do extrato aquoso de Artemisia absinthium (losna) em comparação com a oxitocina em útero isolado de ratas. An Fac Med. 2022; 83(2): 118–22. Disponível em: [https://doi.org/10.15381/anales.v83i2.21444].
Msaada K, Salem N, Bachrouch O, Bousselmi S, Tammar S, Alfaify A, et al. Chemical composition and antioxidant and antimicrobial activities of wormwood (Artemisia absinthium L.) essential oils and phenolics. J Chem. 2015; 2015. Available from: [https://doi.org/10.1155/2015/804658].
Batiha GES, Olatunde A, El-Mleeh A, Hetta HF, Al-Rejaie S, Alghamdi S, et al. Bioactive compounds, pharmacological actions, and pharmacokinetics of wormwood (Artemisia absinthium). Antibiotics. 2020; 9(6): 353. Available from: [https://doi.org/10.3390/antibiotics9060353].
Hold KM, Sirisomas SI, Ikeda T, Narahashi T, Casida JE. Alpha-thujone (the active component of absinthe): gamma-aminobutyric acid type A receptor modulation and metabolic detoxification. Proc Natl Acad Sci USA. 2000; 97(8): 3826–31. Available from: [https://doi.org/10.1073/pnas.070042397].
Koyuncu I. Evaluation of anticancer, antioxidant activity and phenolic compounds of Artemisia absinthium L. Cell Mol Biol (Noisy-le-grand). 2018; 64(3): 25–34. Available from: [https://doi.org/10.14715/cmb/2018.64.3.5].
Batiha GES, et al. Bioactive compounds, pharmacological actions, and pharmacokinetics of wormwood (Artemisia absinthium) in humans and animals. Biomed Res Int. 2020; 2020: 4761620. Available from: [https://doi.org/10.3390/antibiotics9060353].
He M, Yasin K, Yu S, Li J, Xia L. Total flavonoids in Artemisia absinthium L. and evaluation of its anticancer activity. Int J Mol Sci. 2023; 24(22): 16348. Available from: [https://doi.org/10.3390/ijms242216348].
Saunoriūtė S, et al. Phenolic diversity and antioxidant activity of Artemisia abrotanum and Artemisia absinthium introduced in Central Lithuania. Molecules. 2023; 10(10): 545. Available from: [https://doi.org/10.3390/separations10100545].
Yang J, et al. Artemisia absinthium L. extract targeting the JAK2/STAT3 signaling pathway for anti-atherosclerotic effects. Foods. 2025; 14(13): 2381. Available from: [https://doi.org/10.3390/foods14132381].
Yagi S, Zengin G, Sinan KI, Paksoy MY, Cziáky Z, Jekő J, et al. Analyzing the chemical constituents and in vitro biological effects of Artemisia absinthium L. extracts obtained using different methodologies and solvents. Chem Biodivers. 2024; 21(8): e202400893. Available from: [https://doi.org/10.1002/cbdv.202400893].
Sharifi-Rad J, Herrera-Bravo J, Semwal P, Painuli S, Badoni H, Ezzat SM, et al. Artemisia spp.: an update on its chemical composition, pharmacological and toxicological profiles. Oxid Med Cell Longev. 2022; 2022: 5628601. Available from: [https://doi.org/10.1155/2022/5628601].
Moacă EA, Pavel IZ, Danciu C, Crăiniceanu Z, Minda D, Ardelean F, et al. Romanian wormwood (Artemisia absinthium L.): physicochemical and nutraceutical screening. Molecules. 2019; 24(17): 3087. Available from: [https://doi.org/10.3390/molecules24173087].
Menezes DC, Santos TA, Portela FS. Analysis of secondary metabolites present in the plants Cynara scolymus L. and Artemisia absinthium L. during the treatment of dyslipidemia. O Mundo da Saúde. 2024; 48: e15782023. Available from: [https://doi.org/10.15343/0104-7809.202448e15782023P].
Hbika A, Daoudi NE, Bouyanzer A, Bouhrim M, Mohti H, Loukili EH, et al. Artemisia absinthium L. aqueous and ethyl acetate extracts: antioxidant effect and potential activity in vitro and in vivo against pancreatic α-amylase and intestinal α-glucosidase. Pharmaceutics. 2022; 14(3): 481. Available from: [https://doi.org/10.3390/pharmaceutics14030481].
Ahamad J, Mir SR, Amin S. A pharmacognostic review on Artemisia absinthium. Int Res J Pharm. 2019; 10(1): 25–31. Available from: [https://doi.org/10.7897/2230-8407.10015].
European Food Safety Authority. Outcome of the consultation with Member States and EFSA on the basic substance application for Artemisia absinthium for use in plant protection as fungicide in wheat and as nematicide and insecticide in vegetables. EFSA Supporting Publication. 2020; EN-665.
Obistioiu D, Cristina RT, Schmerold I, Chizzola R, Stolze K, Nichita I, et al. Chemical characterization by GC–MS and in vitro activity against Candida albicans of volatile fractions prepared from Artemisia dracunculus, Artemisia abrotanum, Artemisia absinthium and Artemisia vulgaris. Chem Cent J. 2014; 8(1): 6. Available from: [https://doi.org/10.1186/1752-153X-8-6].
Lee JY, Park H, Lim W, Song G. α,β-Thujone suppresses human placental choriocarcinoma cells via metabolic disruption. Reproduction. 2020; 159(6): 745–56. Available from: [https://doi.org/10.1530/REP-20-0018].
Zengin G, et al. Gastroprotective and antioxidant potential of Artemisia absinthium L. extract against ethanol-induced acute ulcer in rats. Food Chem Toxicol. 2021; 148: 111947. Available from: [https://doi.org/10.1016/j.fct.2020.111947].
Arzieh M, et al. Neuroprotective effect of Artemisia absinthium L. extract against scopolamine-induced memory deficit and oxidative stress in rats. Metab Brain Dis. 2023; 38(2): 357–70. Available from: [https://doi.org/10.1007/s11011-022-00989-8].
Muto T, Sato K, Watanabe T, et al. Subchronic toxicity study of wormwood (Artemisia absinthium L.) extract in rats. Food Chem Toxicol. 2003; 41(3): 423–9. Available from: [https://doi.org/10.1016/S0278-6915(02)00234-2].